Budynek w Przewrotnym

Przewrotne znajduje się w odległości 6 km na północ od Głogowa Małopolskiego. Pierwotna nazwa tej osady brzmiała Przewrotna. Jest to stara wieś lasowiacka, która powstała prawdopodobnie już w XV wieku.

Z całą pewnością wiadomo, iż istniała w roku 1554, bowiem w tym czasie była już we wsi parafia. Wieś wchodziła w skład włości królewskich, w XVIII wieku należała do dóbr starostwa bratkowickiego. Po rozbiorach austriackie władze sprzedały wieś w prywatne posiadanie. Ostatnim właścicielem tutejszego majątku był Stanisław Politalski. U schyłku XIX wieku Przewrotne liczyło 284 gospodarstwa. Znajdowały się tu dwa folwarki, cegielnia i gorzelnia, a mieszkańcy wsi trudnili się rękodziełami różnych wyrobów z drewna. W 1906 roku założono szkołę koszykarską. Podczas okupacji hitlerowskiej w masywach na wschód i północ od Przewrotnego aktywnie działały ugrupowania partyzanckie. Wieś była kilka razy pacyfikowana przez Niemców.

Poniosła też największe ofiary wśród wsi dawnego powiatu rzeszowskiego. Zamordowano 111 osób. Przyczyną hitlerowskich represji było zaangażowanie miejscowej ludności w ruch oporu w AK i AL, a także ukrywanie Żydów. W uznaniu zasług w walce z wrogiem Przewrotne zostało odznaczone w 1972 roku Orderem Krzyża Grunwaldu, natomiast ku czci ofiar faszyzmu wzniesiono we wsi pomnik, który odsłonięto w roku 1966. Przewrotne to duża wieś. Jej zabudowania ulokowały się wzdłuż obniżenia doliny potoku Młynówka i rozciągają się na przestrzeni 6 km. Na jej terenie znajduje się kilka ciekawych obiektów, będących niegdyś siedzibą Politalskich. Wiedzie ku niemu nieco zarośnięta ścieżka. Ten klasycystyczny obiekt wybudowano przed 1832 rokiem. Jest to budowla parterowa, murowana i otynkowana. Wzniesiona na planie prostokąta i nakryta czterospadowym dachem z powiekami. Wejściową fasadę zdobi długi, pięcioosiowy, wgłębiony portyk, wsparty na sześciu kolumnach. Wszystkie okna oraz drzwi otaczają listwowe obramowania. Całą budowlę obiega szerokie belkowanie z kostkowym gzymsem. Przed dworem stoi kamienna figura św. Antoniego oraz staw. Przy drodze do Huciska znajduje się kościół parafialny pw. św. Antoniego, późnoklasycystyczny, z 1823 roku. Jest to budowla trójnawowa, z prezbiterium i zakrystią oraz wieżą od zachodniej strony. Wnętrze - późnobarokowe, z początku XIX wieku. Za ścianą prezbiterium, dostawiona do kościelnego muru stoi kaplica grobowa Politalskich - dziedziców Przewrotnego. Pod posadzką mieści ona kryptę. Kaplica wzniesiona została w II połowie XIX wieku; ma kształt prostokąta, nakryta jest dwuspadowym dachem. Dość szerokie drzwi prowadzą do wnętrza, w którym zachowała się jedynie mensa ołtarzowa i murowana tablica epitafijna. Z kolei od zachodu do pasa muru przylega XIX wieczna dzwonnica. Na starym cmentarzu znajduje się interesująca figura z XVII wieku, zwana latarnią umarłych. Wedle miejscowych podań, postawiono ją na mogile chłopów poległych w okresie potopu w walce ze Szwedami lub Węgrami Rakoczego. Tutaj też znajdują się zbiorowe mogiły zamordowanych podczas okupacji. Rudna Mała i jej losy są nader ciekawe, albowiem w roku 1802 kupił ją, wraz z innymi dobrami klucza głogowskiego, Filip von Sveerts-Spork, dowódca szwadronu kawalerii stacjonującego w Głogowie. Potem przeszła w ręce jego spadkobierców. Od nich to część tej posiadłości - Retyradę nabył Józef Dąmbski, który tutaj przybył z Kujaw. Najsłynniejszym przedstawicielem tegoż rodu był Stanisław Dąmbski, poseł na sejm galicyjski i senator II Rzeczypospolitej. Zmarł on w roku 1941, a wtedy Retyradę i Rudną Małą w spadku otrzymał Stefan Dąmbski, który zarządzał nią do reformy rolnej w 1944 roku. Ze świetności tej wsi do czasów nam współczesnych pozostało niewiele - fragmenty parku, który otacza dawny pałacyk, wzniesiony około 1740 roku. Przekształcono go jednak w budynek folwarku i gorzelnię. Budowla ta zbudowana została na planie wydłużonego prostokąta, nakryta dwuspadowym dachem. Wnętrze ułożone w dwutakcie niegdyś nakrywały drewniane stropy. Obecnie renowacji obiektu podjął się nowy właściciel.

Kadencja 2015-2019

Sołtys sołectwa Przewrotne:

  • Zięba Józef

Rada Sołecka:

  • Chuchro Józef
  • Dziubek Adam
  • Kaczor Tadeusz
  • Kaczor Tomasz
  • Organiściak Jan
  • Pruchnik Witold
  • Rusin Leszek
  • Selwa Zbigniew
  • Syniec Józefa